قال علی علیه السلام:

«انّ‏الله اختارنا واختار لنا شیعه ینصروننا و یفرحون لفرحنا و یحزنون لحزننا و یبذلون أموالهم و أنفسهم فینا اولئک منّا و الینا. »

همانا خداوند ما را برگزید و گروهی را برای ما برگزید تا یاریمان کنند و به سبب شادی ما شاد باشند و به خاطر حزن ما اندوهگین باشند و اموال و جان هایشان را در راه ما بذل کنند. آنان از ما و به سوی ما هستند

به نقل از وبلاگ بسیار مفید امام حسین علیه السلام

امام علی علیه السلام فرموده اند: 

اَلنّاسُ كَالشَّجَرِ شَرابُهُ واحِدٌ وَثَمَرُهُ مُختَلِفٌ؛
مردم همانند درختان اند كه آبشان يكى است و ميوه هايشان گوناگون.

غررالحكم، ج2، ص136، ح 2097

و

اَلنّاسُ إلى أشكالِهِم أَميَلُ؛
مردم به همانند

خواص به:

أَكلُ السَّفَر جَلِ قُوَّةٌ لِلقَلبِ الضَّعيفِ وَهُوَ يُطَيِّبُ المِعدَةَ وَيُذَكِّى الفُؤادَ وَيُشَجَّعُ الجَبانَ وَيُحَسِّنُ الوَلَدَ؛
خوردن به، قلب ضعيف را قوى، معده را پاك، ترسو را شجاع و فرزند را زيبا مى كند.

تحف العقول، ص 101

و

خواص عسل:

اَلعَسَلُ شِفاءٌ مِن كُلِّ داءٍ وَلا داءَ فيهِ يُقِّلُ البَلغَمَ وَيَجلُو القَلبَ؛
عسل شفاى

قال علی (علیه السلام): افضل الصفوف اولها و هو صف الملائکه و أفضل المقدم میامن الام

بهترین صفهای نماز جماعت، صف اول است که صف ملائکه است و بهترین جای صف اول، سمت راست امام است.

بحارالانوار ج88، ص 18. به نقل از سایت راسخون

و

قال علی (علیه السلام): سدوا فرج الصفوف. و من استطاع ان یتم الصف الاول او الذی یلیه فلیفعل ذلک احب الی نبیکم. و تموا لصفوف، فان الله و ملائکته یصلون علی الذین یتمون الصفوف.

صفوف خالی نماز جماعت را پر کنید. و هر کسی که

در ستایش همتهای بلند

حضرت علی عليه السلام می فرماید:

«خیر الهمم اعلاها»

بهترین همت ها، بلندترین آن ها است.

و نیز می فرماید:

«ما رفع امرء کهمّته و لا وضعه کشهوته»

هیچ چیز مانند همت بلند انسان را بزرگ نکرد؛ چنان که چیزی مانند شهوت رانی او را به زمین نزد.

و نیز می فرماید:

«من رقی درجات الهمم عظّمته الامم»

هر که از

امیرالمومنین علی علیه السلام فرموده اند:

 لا قربة بالنوافل اذا اضرّت بالفرائض

هرگاه مستحبّات به واجبات زيان رساند، (آن مستحبات) سبب نزديکي به خدا نمي‏گردد

نهج البلاغه نسخه مرحوم دشتی حکمت 39

پس چرا گاهی ما بین مستحباتی که دوست داریم و  واجباتی که برامون سنگینه مستحبات رو انتخاب می کنیم؟ در حالیکه اون کار مستحب ما رو به خدا نزدیک نمی کنه چون به واجبی زیان زده

آیا این مکر نفس نیست؟

کاش تمام انتخابهامون ما رو به خدا نزدیک کنه

برای هم دعا کنیم برای انتخاب های درست و اراده ی قوی برای انجام آن انتخاب درست

عن الامام علی علیه السلام: « شیعتنا المتباذلون فی ولایتنا ، المتحابّون فی موّدتنا  المتزاورون فی احیاء امرنا، الذین ان غضبوا لم یظلموا و ان رضوا لم یسرفوا ، برکة علی من جاوروا ، سلم لمن خالطوا »

کافی / ج2 / ص 73 / ح 1

حضرت امام علی علیه السلام فرمودند: شیعیان ما کسانی هستند که در راه ولایت ما از خود بذل و بخشش نشان می دهند، و در راه مودت ما همدیگر را دوست دارند . به جهت زنده نگهداشتن امر ما به زیارت یکدیگر می روند. در حال غضب به کسی ظلم نمی کنند و در صورت رضا اسراف نمی نمایند ، برای همسایگان خود مایه برکتند و با کسانی که معاشرت می کنند پیام آوران صلح و صفا و صمیمیتند.

و

عن الامام علی علیه السلام: « شیعتنا هم العارفون بالله ، العاملون بامر الله، اهل الفضائل، الناطقون بالصواب، ماکولهم القوت، و ملبسهم الاقتصاد و مشیهم التواضع ...»

بحارالانوار / ج 78 / ص 29 / ح 96

و فرمودند: شیعیان ما عارفان به خدا و عمل کنندگان به امر خدایند. آنان اهل فضایل و ناطقان به صوابند . به اندازه قوت خود می خورند و در پوشش میانه رو بوده و هنگام راه رفتن متواضعند...

به نقل از کتاب دفاع از تشیع و پاسخ به شبهات/ علی اصغر رضوانی / انتشارات جمکران

لینک مرتبط:معرفی چند لینک بسیار مفید به بهانه عید غدیر خم

اميرمؤمنان حضرت علي  ـ عليه السّلام ـ فرمود:

«ما من مؤمن و لا مؤمنة يضع يده علي رأس يتيمٍ ترحّماً الّا كتب الله له بكلّ شعرة مرَّت يده عليها حسنة.»

هر مرد و زن باايماني كه از روي مهرباني دست خود را روي سر يتيمي بكشد خداي متعال به عدد هر مويي كه دست خود را روي آن مي گذارد يك ثواب براي او مي نويسد.

ثواب الاعمال، صفحه 237.

وصيت اميرمؤمنان حضرت علي  ـ عليه السّلام ـ نزديك شهادت

«الله الله في الايتام فلا تغبُّوا افواههم و لا يضيعوا بحضرتكم...»

خدا را خدا را در مورد يتيمان، نكند آنها گاهي سير و گاهي گرسنه بمانند، نكند آنها در حضور شما در اثر عدم رسيدگي از بين بروند... .

نهج البلاغه صبحي صالح، صفحه 421، وصيت 47

احاديث مرتبط ديگر را بخوانيد در اينجا

همچنين ببينيد: طرح همبستگي در اكرام ايتام

الإمامُ عليٌّ عليه السلام : صَومُ ثلاثةِ أيّامٍ مِن كُلِّ شَهرٍ أربَعاءُ بَينَ خَميسَينِ وصَومُ شَعبانَ يَذهَبُ بوَسواسِ الصَّدرِ ، وبَلابِلِ القَلبِ .

امام على عليه السلام : روزه گرفتن در سه روز از هر ماه ـ پنجشنبه اوّل و آخر ماه و چهار شنبه وسط آن و روزه ماه شعبان ـ وسواس سينه و پريشانى هاى دل را از بين مى برد .

الخصال : ٦١٢ / ١٠  و  وسائل الشيعة: ج 8 ص 104

لينك هاي مرتبط: شمه ای از اعمال و مراقبات ماه شعبان  ، چه كنیم در این روزهای باقیمانده از شعبان

حضرت علي(عليه‌السلام) می فرمایند:

« مَن كَثُرَ كَلامُهُ كَثُرَ خَطَؤُهُ وَ مَن كَثُرَ خَطَؤُهُ قَلَّ حَياؤُهُ وَ مَن قَلَّ حَياؤُهُ قَلَّ وَرَعُهُ وَ مَن قَلَّ وَرَعُهُ ماتَ قَلْبُهُ وَ مَن ماتَ قَلْبُهُ دَخَلَ النَّارَ »

« هر كسي كه سخنش افزايش يافت، اشتباهات او نيز فزوني خواهد يافت

و هر كس خطايش افزايش يافت، حيايش كم مي‌گردد

و هركس حيايش كم شد، تقوايش كم مي‌شود

و كسي كه تقوايش كم شود، دلش مي‌ميرد

و هر كس قلبش مرد، به دوزخ وارد خواهد شد.»

قرآن را چطور؟

دلتون مي خواد منتخبی از هر كتاب را بدونيد؟اونم به انتخاب  امام علي عليه السلام؟

قال علي(ع):

قرات التوراه والانجيل والزبور و الفرقان، و اخترت من كل كتاب كلمه، فمن التوراه : من صمت نجا، و من الانجيل: من قنع شبع، و من الزبور: من ترك الشهوات سلم من الافات، و من الفرقان: «و من يتوكل علي الله فهو حسبه»

علي (ع) فرمود: تورات و انجيل و زبور و فرقان را خواندم و از هر كتابي كلمه اي را انتخاب كردم،

از تورات؛ هر كس سكوت كرد، (از بلاها و مهلكه ها) نجات يابد.

و از انجيل: هر كس قانع باشد، سير گردد.

و از زبور (حضرت داود(ع)): هركس شهوات را ترك كند، از آفات در امان خواهد بود،

و از قرآن :هر كس بر خدا توكل كند، خداوند او را كفايت مي كند.

مواعظ العدديه، آيت الله مشكيني، ص 221 به نقل از روزنامه كيهان

روزه نفس

قال اميرالمومنين عليه السلام

صوم النفس عن لذات الدنيا انفع الصيام.

اميرالمومنان على عليه السلام فرمود:

روزه نفس از لذتهاى دنيوى سودمندترين روزه‏هاست.

غرر الحكم، ج 1 ص 416 ح 64

روزه واقعى

قال اميرالمومنين عليه السلام

الصيام اجتناب المحارم كما يمتنع الرجل من الطعام و الشراب.

امام على عليه السلام فرمود:

روزه پرهيز از حرامها است همچنانكه شخص از خوردنى و نوشيدنى پرهيز مى‏كند.

بحار ج 93 ص 249

برترين روزه

قال اميرالمومنين عليه السلام

صوم القلب خير من صيام اللسان و صوم اللسان خير من صيام البطن.

امام على عليه السلام فرمود:

روزه قلب بهتر از روزه

وصيت نامه ي بهترين پدر را خوانده اي؟

وصیّت امیرالمؤمنین :

«بسم اللّه الرحمن الرحیم هذا ما أوصی به علی بن ابی طالب أوصی انّه یشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له، و ان محمداً عبده و رسوله، أرسله بالهدی و دین الحقّ لیظهره علی الدین کلّه و لوکره المشرکون، صلّی الله علیه و آله، ثمّ انّ صلاتی و نسکی و محیای و مماتی لله ربّ العالمین، لا شریک له و بذلک امرت و انا من المسلمین.»

این است آنچه علی بن ابی طالب به آن وصیت کرد. وصیّت کرد و شهادت داد به اینکه خدائی جز اللّه نیست و او است یکتا و انبازی ندارد و اینکه محمد بنده و فرستاده او است که با هدایت و آئین حق او را فرستاد تا دینش را بر تمام آئین‏ها برتری بخشد وهر چند مشرکان را خوش نیاید، درود خداوند بر او و اهل بیتش باد. و همانا نمازم و عبادتم و زندگی و مرگم برای خداوند، پروردگار عالمیان است، که هیچ شریکی ندارد و به این مأمور شده‏ام و من از مسلمانانم.

ثم انّی اوصیک یا حسن و جمیع اهل بیتی و ولدی و من بلغه کتابی بتقوی الله ربّکم، و لا تموتنّ الّا و انتم مسلمون، و

سپس وصیت می‏کنم به تو ای حسن و به تمام خانواده و اهل بیت و فرزندانم و هر که وصیتنامه‏ام را دریافت نمود، به تقوای اللّه پروردگارتان و هرگز نمیرید جز اینکه مسلمان باشید و

امام علي عليه السلام فرموده اند:

ماالمجاهد الشهيد في سبيل الله باعظم اجرا ممن قدر فعف، لكاد العفيف ان يكون ملكا من الملائكة

پاداش مجاهد شهيد درراه خدا بزرگتر از پاداش عفيف پاكدامني نيست كه قدرت بر گناه دارد و آلوده نمي شود

عفيف پاكدامن فرشته اي از فرشته هاست.

حكمت 457 نهج البلاغه/ نسخه مرحوم دشتي

امام علي عليه السلام فرموده اند:

الايمان ان توثر الصدق حيث يضرك علي الكذب حيث ينفعك و الا يكون في حديثك فضل عن عملك ( علمك ) و ان تتقي الله في حديث غيرك

نشانه ي ايمان آن است كه:

راست گويي آنگاه كه تو را زيان رساند

و دروغ نگويي آنگاه كه تو را سود رساند

و سخن نگويي بيشاز عملت( علمت)

و چون درباره ديگران سخن گويي از خدا بترسي.

حكمت 457 نهج البلاغه/ نسخه مرحوم دشتي

امام علي عليه السلام فرموده اند:

يا كميل مر اهلك ان بروحوا في كسب المكارم و يدلجوا في حاجة من هو نائم فوالذي وسع سمعه الاصوات ما من احد اودع قلبا سرورا الا و خلق الله له من ذلك السرور لطفافاذا انزلت به نائبة جري اليها كالماء في  انجداره حتي يطردها عنه

اي كميل! خانواده ات را فرمان ده كه روزها به دست آوردن بزرگواري و شب ها در رفع نياز خفتگان بكوشند.

سوگند به خدايي كه هر صدايي را مي شنود!  هر كس دلي را شاد كند خداوند از آن شادي لطفي براي او قرار دهد كه به هنگام مصيبت چون آب زلالي بر او باريدن گرفته و تلخي مصيبت را بزدايد.

حكمت 257 نهج البلاغه/ نسخه مرحوم دشتي

قال علي عليه السلام:

ان اوقاتك اجزا عمرك فلا تنفذ لك وقتا الا فيما ينجيك

همانا وقتهاي تو پاره هاي عمر توست ، پس نبايد وقتت را تمام كني مگر در چيزي كه نجات تو در آن باشد.

و قال: ان المغبون من غُبِنَ عمره و ان المغبوط من انفذ عمره في طاعة ربه

براستي كه زيانكار كسي است كه در عمرش زيان كرده و بهره ور كسي است كه عمرش را در طاعت پروردگارش تمام كرده است

و قال:  ان العاقل من نظر في يومه لغده و سعي في فكاك نفسه و عمل لما لابد له و لا محيص عنه

براستي كه عاقل كسي است كه در امروزش فردايش را بنگرد و در آزاد كردن نفسش (‌از شهوات و سخط الهي ) بكوشد بكوشد براي روزي كه چاره اي از آن ندارد و راه فراري از آن نيست.

و قال: ان اخسر  الناس صفقة و اخيبهم سعيا  رجل اَخلَقَ بدنه في طلب آماله و لم تساعده المقادير علي ارادته فخرج من الدنيا بحسراته و قَدِمَ علي الاخرة بتبعاته

براستي كه زيانكارترين مردم در تجارت و پشيمانترين آنها در تلاش كسي است كه پيكرش را در پي آرزوهايش بفرسايد و مقدرات با او مساعدت نكند پس از دنيا با حسرت خارج شود و با رنج به آخرت وارد شود.

غررالحكم حرف اِنَّ به نقل از كتاب ديار عاشقان ج 1

اميرالمونين حضرت علي عليه السلام فرمود:

« اللهم انك لا تخلي الارض من حجة لك علي خلقك ظاهر او خاف مغمور لئلا تبطل حججك و بيناتك »

بارالها تو زمين را از حجت بر خلق خود خالي نمي گذاري كه او يا ظاهر است و يا ترسان و مستور تا حجت ها و بينات باطل نشود

كمال الدين ج1 باب 26 حديث 10

تعدادي از احاديث حضرت علي عليه السلام درباره ي امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف را در ادامه مطلب بخوانيد:

امام علي عليه السلام فرموده اند:

« عباد الله ! زنوا انفسكم قبل ان توزنوا و حاسبواها من قبل ان تحاسبوا »

ترجمه: اي بندگان خدا! خود را بسنجيد قبل از آنكه مورد سنجش قرار گيريد ، و به حساب خود رسيدگي كنيد پيش از آنكه به حسابتان رسيدگي كنند.

نهج البلاغه/ خطبه ۹۰

در طرح محاسبه نفس، هديه به او (عج) شركت كنيد.

امیر مؤمنان علی علیه السلام می فرماید:

«من قرا القرآن فمات فدخل النار فهو ممن كان یتخذ آیات الله هزواً »كسی كه قرآن بخواند و پس از مرگ داخل آتش گردد، از كسانی بوده كه آیات خدا را استهزاء كرده است

ابن ابی الحدید در ذیل این سخن حضرت می نویسد: شاید مقصود امام از استهزاءكننده آیات الهی كسی است كه به نزول قرآن از جانب خداوند معتقد است ولكن به واجبات آن عمل نمی كند؛ چنانكه بسیاری از مردم در روزگار ما چنین اند.

شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج19، ص.53

على‏عليه السلام در خطبه همام در وصف متّقين در برخورد با قرآن چنين مى‏فرمايد:

چون شب شود (براى نماز) برپا ايستاده آيات قرآن را با تأمّل و انديشه مى‏خوانند. و با خواندن و تدبّر در آن، خود را اندوهگين مى‏سازند و به وسيله آن به درمان درد خويش كوشش مى‏كنند (از خواندن و عمل به قرآن چاره رهايى از عذاب و سختى قيامت را مى‏جويند). پس هرگاه به آيه‏اى برخورند كه شوق دهنده و اميدساز باشد، به آن شوق پيدا مى‏كنند؛ مانند آنكه پاداشى كه آيه از آن خبر مى‏دهد، در برابر چشم ايشان است و آن را مى‏بينند و هرگاه به آيه‏اى برخورند كه در آن ترس و بيم است، گوش دلشان را به آن مى‏گشايند، چنانكه گويا شيون و فرياد (اهل) دوزخ در بيخ گوشهايشان است.

نهج البلاغه، فيض، خ 184.

حضرت على‏عليه السلام مى‏فرمايد:

«لاخَيرَ فى‏قِرائَةٍ لاتَدَبُّرَ فيها»

 در قرائتى كه تدبّر نباشد، هيچ خيرى نيست.

بحارالانوار، ج 75، ص 75.

عبداللّه بن سليمان مى‏گويد: از امام صادق‏عليه السلام در مورد فرمايش خداوند عزّوجلّ «وَ رَتِّلِ الْقُرآنَ تَرْتيلاً» (مزمّل / 4.) سؤال كردم، كه فرمود: اميرمؤمنان على‏عليه السلام مى‏فرمود:

« بَيِّنْهُ تِبْياناً وَ لاتَهُذَّهُ هَذَّ الشِّعْرِ وَلا تَنْثُرْهُ نَثْرَالرَّمْلِ وَ لَكِنْ اِفْزَعُوا قُلُوبَكُمُ الْقاسِيَةَ وَ لا يَكُنْ هَمُّ أَحَدِكُمْ آخِرَالسُّورَةِ »  

(معناى آيه، آن است كه) آن را خوب بيان كن و همانند شعر آن را به شتاب نخوان و مانند ريگ آن را پراكنده مساز؛ ولى دلهاى سخت خود را به وسيله آن به بيم و هراس افكنيد و همّت شما اين نباشد كه سوره را به آخر برسانيد.

اصول كافى، ج 4، ص 418.

*يعنى همّت خود را در تدبّر و تأمّل در آيات و به كار بستن و عمل كردن آنها قرار دهيد، نه اين كه سوره را به آخر رسانيد!

امام على‏عليه السلام مى‏فرمايد:

ثم انزل علیه الکتاب نورا لا تطفا مصابیحه و سراجا لا یخبو توقده

سپس قرآن را بر او ( حضرت محمد صلی الله علیه و آله) نازل فرمود قرآن نوری ست که خاموشی ندارد و چراغی ست که درخشندگی آن زول ندارد.

نهج البلاغه نسخه دشتی / خطبه 198

امام على‏عليه السلام مى‏فرمايد:

« وَ تَعْلَمُوا القُرآنَ فَإنَّهُ أحْسَنُ الحَديثِ وَ تَفَقِّهُوا فيهِ فَإنَّهُ رَبيعُ الْقُلُوبِ وَاسْتَشْفُوا بِنُورِهِ فَإنَّهُ شِفاءُالصُّدُورِ»

 قرآن را فراگيريد، زيرا قرآن بهترين حرف نو است و در آن انديشه عميق كنيد، زيرا آن بهار قلب‏هاست و به وسيله نور آن شفا گيريد، زيرا آن شفاى سينه‏هاست.

نهج البلاغه، صبحى صالح، خ 110.

سخن امام علی علیه السلام در آخرین لحظه های زندگی خود فرمود:

الله، الله فی القرآن، لایسبقكم بالعمل به غیركم؛ بترسید از خدا، بترسید از خدا درباره قرآن، مبادا دیگران در عمل به آن از شما پیشی گیرند!»

نهج البلاغه

در سیره تربیتی معصومین علیهم‏السلام از لحظه تولد نوزاد، فعالیتهای تربیتی آغاز مي‏گردد و با اینكه نوزاد توان بالفعل درك اشیاء و اعمال را ندارد امّا در عین حال انجام برخی آداب و مراسم برای تربیت صحیح او درآینده مؤثر است، از این رو علی علیه‏السلام در ضمن حدیث چهارصدگانه خود به اصحابش، آنان را به انجام این آداب در هنگام ولادت فرزندانشان توصیه نموده‏اند:

« در روز هفتم برای فرزندانتان عقیقه نمایید و به مقدار وزن موهای سر فرزندتان نقره صدقه دهید. رسول خدا صلي‏الله‏علیه‏و‏آله نسبت به حسن و حسین و سایر فرزندانش اینچنین رفتار نمود. » 1

و در قسمت دیگر حدیث مي‏فرماید:

« فرزندان خود را روز هفتم ختنه كنید و گرما و سرما شما را از این كار بازندارد كه این باعث پاكیزگی بدن نوزاد است... » 2

1- صدوق، محمد بن علی بن الحسین، الخصال، ترجمه و تصحیح احمد فهری، ص751. به نقل از سایت شهید آوینی

2- همان، ص776 و حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ج15،ص153. به نقل از سایت شهید آوینی

امام علی علیه السلام فرموده اند:

« علّموا صبیانكم من علمنا ماینفعهم اللّه به لاتغلب علیهم المرجئة برأیها »

به كودكان خود آن مقدار از دانش ما كه به‏حال آنان مفید است، تعلیم دهید تا اندیشه و نظر مرجئه* برآنان غالب نگردد

حسّر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج15، ص197 به‏نقل از خصال صدوق، ج2، ص157 و ابن‏شعبه حرانّی، تحف‏العقول، ص68. به نقل از سایت شهید آوینی

* المرجئة فی مقابلة الشیعة، من الارجاء بمعنی التأخیر لتأخیرهم علیا علیه‏السلام عن مرتبته و قد یطلق فی مقابلة الوعیدیة (ر.ك: الكافی، ج6، ص47 ) و نیز ر.ك: طریحی، مجمع البحرین ج1، ذیل ماده "رجاء

هر چند در روایات برای دعا اوقات خاصی بیشتر مورد تأكید قرار گرفته و برخی دعاهای خاص در اوقات خاص وارد شده، امّا علی علیه‏السلام در سیره تربیتی خود هر فرصت مناسب را مغتنم شمرده و به تعلیم دعا به فرزندانش پرداخته، برای نمونه در هنگام غذا خوردن فرزندش امام مجتبی علیه‏السلام را به دعایی همیشگی سفارش نموده و در ضمن آن به نقش تغذیه و سلامتی جسمانی برای انجام عبادات و نیز وسیله بودن غذا برای توان عبادت بیشتر، اشاره مي‏نماید؛ آن حضرت فرمود:

« فرزندم! هیچ لقمه سرد یا گرمی را مخور و هیچ شربت یا جرعه آبی را منوش الاّ اینكه قبل از خوردن و آشامیدن، این دعا را بخوانی "اللّهمّ انّی اسئلك فی اكلی و شربی السلامة من وعكه والقوّة به علی طاعتك و ذكرك و شكرك فیما بقیته فی بدنی و اَنْ تشجعنی بقوّته علی عبادتك و ان تلهمنی حسن التحرز من معصیتك..»

طبرسی، حسن‏بن‏فضل، مكارم الاخلاق، ص74. به نقل از سایت شهید آوینی

امام علی علیه السلام فرموده اند:

« علّموا صیسانكم الصلوة و خذوهم بها اذا بلغوا الحلم»

در كودكی به فرزندانتان نماز راتعلیم دهیدو هنگام بلوغ، آنان را به نماز وا دارید.

خوانساری،محمد، شرح غررالحكم و دررالكم، ج4ص353. به نقل از سایت شهید آوینی

 حضرت  علی علیه‏السلام خطاب به یكی از اصحاب فرمود: « كودكان اهل خانه‏ات را با زبان به نماز و طهارت تأدیت نما و وقتی به سن ده سالگی رسیدند، آنان را بر ترك آن، تنبیه بدنی نما ولی از سه بار بیشتر تجاوز نكند.»

محمدی ری شهری، میزان الحكمة، ج1،ص75 به نقل از تنبیه‏الخواطر و نزهة‏الناظر، ص390.

* نكته قابل توجهی كه در این دو حدیث وجود دارد، توجه حضرت به مراحل تربیت و نیز روش آشنا نمودن فرزندان با نماز و اقامه آن است، زیرا در مورد نماز بین دوره كودكی و بلوغ فرق گذاشته‏اند، در دوره كودكی تاقبل از ده سالگی فقط سفارش به آموزش و تعلیم نماز نموده‏اند و تنها به اقدام زبانی و سفارش كلامی اكتفا نموده‏اند، در این مرحله تأكید بر آمادگی و زمینه سازی برای اقامه نماز شده است. اما در سن ده سالگی هر چند هنوز به‏حّد بلوغ نرسیده امّا بعلت رشد مناسب كودك در این سن و تا حدودی رسیدن به سن تمییز و تشخیص، تأكید عملی بر اقامه نماز است و آنگاه كه به سن بلوغ رسیدند تأكید بر واداشتن آنها به نماز و ترك نكردن آن است.

به نقل از سایت شهید آوینی

مرحوم ابن‏شهرآشوب به سند خود از امام علی علیه السلام نقل مي‏كند كه فرمود:

 
من از خداوند خویش طلب فرزندان زیبا چهره و نیكوقامت ننموده‏ام، بلكه از پروردگارم خواسته‏ام فرزندانم مطیع او باشند و از او بترسند تا وقتی با این صفات به آنها نظر افكنم مایه چشم روشنی من باشند.

مجلسی،محمد باقر، بحارالانوار، ج104، ص98 به نقل از سایت شهید آوینی

امام علی علیه السلام فرموده اند:

« الانس فی ثلاثه، الزوجة‏الموافقه والولدالصالح و الاخ الموافق »

انس و آرامش در سه چیز است: همسری كه با شوهرش توافق داشته باشد، فرزندی كه صالح باشد و برادری كه موافق و هم رأی انسان باشد.

شرح غررالحكم و دررالكلم آمدی/ ج2، ص141 به نقل از سایت شهید آوینی

امام علی علیه السلام فرموده اند:

« کثرة التقریع توغر القلوب و توحش الاصحاب »

ملامت زیاد به خصوص در ملاعام باعث می شود تا دل ها به کینه مبتلا شوند و دوستان از انسان فرار کنند.

تصنیف غررالحکم، ص 479/ حدیث 11006 به نقل از رساله حقوق امام سجاد علیه السلام شرح نراقی

امير مؤمنان علي(ع)مي‌فرمايد:

« حُس‍‍نُالاَخلاقِ بُرهانُ كَرَمِ الاَعراقِ»

خوي نكو، نشان وراثت نيكوست.

عبدالواحد آمدي، غررالحكم و درر الكلم، ج1، ص340؛ عیون الحکم و المواعظ، ص228.

در حضور حضرت علی علیه السلام ، شخصی با این عبارت تولد نوزادی را تبریک گفت: قدم دلاوری یکه سوار مبارک باد. امام علیه السلام فرمودند:

لا تقل ذلک و لکن قل: شکرت الواهب و بورک لک فی الموهوب و بلغ اشده و رزقت بره.

چنین مگو! بلکه بگو: خدای بخشنده را شکرگزار و نوزاد بخشیده بر تو مبارک امید که بزرگ شود و از نیکوکاریش بهره مند گردی.

نهج البلاغه / حکمت 354 ترجمه مرحوم دشتی

حضرت علی در وصیت خود به امام حسن علیه السلام فرمودند:

« ... ای بنی انی لما رایتنی قد بلغت سنا و رایتنی ازداد وهنا بادرت بوصیتی الیک و اوردت خصالا منها قبل ان یعجل بی اجلی دون ان افضی الیک بما فی نفسی او ان انقص فی رایی کما نقصت فی جسمی او یسبقنی الیک بعض غلبات الهوی و فتن الدنیا فتکون کالصعب النفور و انما قلت الحدث کالارض الخالیة ما القی فیها من شی قبلته.  فبادرتک بالادب قبل ان یقسو قلبک و یشتغل لبک ... »

پسرم هنگامیکه دیدم سالیانی از من گذشت و توانایی رو به کاهش نهاد به نوشتن وصیت برای تو شتاب کردم و ارزش های اخلاقی را برای تو شمردم پیش از آنکه اجل فرا رسد و رازهای درونم را به تو منتقل نکرده باشم و در نظرم کاهشی پدید آیدچنان که در جسمم پدید آمد

و پیش از آنکه خواهشها و دگرگونیهای دنیا به تو هجوم آورند و پذیرش و اطاعت مشکل گردد، زیرا قلب نوجوان چونان زمین نکاشته شده، آماده پذیرش هر بذری است که در آن پاشیده شود. پس در تربیت تو شتاب کردم، پیش از آنکه دل تو سخت شود و عقل تو به چیز دیگری مشغول گردد.

قسمتی از نامه 31 نهج البلاغه وصیت بهترین پدر به بهترین فرزند

امیرالمومنین علی علیه السلام فرموده اند:

« ما نحل والد ولدا نحلا افضل من ادب حسن »

بخشش و هدیه ی هیچ پدری به فرزندش بهتر از ادب و تربیت پسندیده نیست.

مستدرک الوسائل، ج 2 ، ص 625، به نقل از رساله حقوق امام سجاد علیه السلام شرح نراقی

حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

« من طلب هذا الرزق من حله لیعودبه علی نفسه و عیاله کالمجاهد فی سبیل الله »

 هر کس در طلب روزی حلال خود و افرادی که تحت کفالتش هستند بکوشد مثل جنگجویی است که در راه خداوند متعال جهاد نماید. .

بحار ج 96 ص 61 به نقل از رساله امام سجاد علیه السلام، شرح نراقی

حضرت على علیه السلام فرمود:

هر كه نفس خويشتن را در موضع تهمت‏قرار دهد نبايد كسانى را كه به او گمان بد ميبرند ملامت كند

بحار جلد 74 ص 187 به نقل از کتاب همسرداری /ابراهيم امينى

حضرت على عليه السلام به فرزندش امام حسن علیه السلام فرمود:

مواظب‏باش در غير موضع غيرت، غيرت بخرج ندهى.زيرا اين عمل افراد صحيح‏را به سوى فساد و افراد پاكدامن را به جانب گناه متمايل خواهد ساخت.

 بحار جلد 103 ص 252/ به نقل از کتاب همسرداری /ابراهيم امينى

امير المؤمنين‏ علی عليه السلام فرمود:

آنها ( زنان ) نزد شما امانتهاى خدا هستند.آزارشان نرسانيدو بر آنها سخت نگيريد

مستدرك جلد 2 ص 551 به نقل از کتاب همسرداری /ابراهيم امينى

حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

فان الله سبحانه لم یلعن القرن الماضی بین ایدیکم الا لترکهم الامر بالمعروف و النهی عن المنکر.

پس همانا خداوند امت های پیشین را لعنت نکرد مگر به خاطر ترک امر به معروف و نهی از منکر

نهج البلاغه (نسخه مرحوم دشتی) /خطبه 192 ( خطبه قاصعه)

حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

ایها المومنون انه من رای عُدوانا یعمل به و منکرا یدعی الیه فانکره بقلبه فقد سلم و بری و من انکره بلسانه فقد اجر و هو افضل من صاحبه و من انکره بالسیف لتکون کلمة الله هم العلیا و کلمة الظالمین هی السفلی فذلک الذی اصاب سبیل الهدی و قام علی الطریق و نور فی قلبه الیقین

ای مومنان! هرکس تجاوزی را بنگرد و شاهد دعوت به منکری باشد و در دل آن را انکار کند خود را سالم نگه داشته است

و هرکس با زبان آن را انکار کند پاداش داده خواهد شد و از اولی بهتر است

و آن کس که با شمشیر به انکار برخیزد تا کلام خدا بلند و گفتار ستمگران پست گردد او راه رستگاری را یافته و نور یقین در دلش تابیده

نهج البلاغه (نسخه مرحوم دشتی) /حکمت 373

حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

لاتترکوا الامر بالمعروف و النهی عن المنکر فیولی علیکم شرارکم ثم تدعون فلا یستجاب لکم

امر به معروف و نهی از منکر * را ترک نکنید که بدهای شما بر شما مسلط می شوند آنگاه هرچه خدا را بخوانید جواب ندهد.

نهج البلاغه (نسخه مرحوم دشتی) /حکمت 374

* معروف در لغت به معنای شناخته شده ( از ماده عرف) و منکر به معنای ناشناس ( از ماده انکار ) است. به این ترتیب کارهای نیک اموری شناخته شده و کارهای زشت و ناپسند اموری ناشناس معرفی شده اند.چرا که فطرت پاک انسانی با دسته اول آشنا و با دسته دوم نا آشناست. ( تفسیر نمونه، ج3 ، ص 37، ذیل آیه 104 سوره ال عمران  )

بقیه احادیث مرتبط را بخوانید در: احادیث مربوط به امر به معروف و نهی از منکر

حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

فرض الله ... و الامر بالمعروف مصلحة للعوام و النهی عن المنکر ردعا للسفهاء

خداوند واجب کرد امر به معروف را برای اصلاح توده های ناآگاه و نهی از منکر را برای بازداشتن بی خردان از زشتی ها

نهج البلاغه (نسخه مرحوم دشتی) /حکمت 252

حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

و انهوا عن المنکر و تناهوا عنه فانما امرتم بالنهی بعد التناهی

و نهی کنید از منکر و  خود هم مرتکب نشوید زیرا دستور داده شدید به نهی کردن بعد از ترک کردن

نهج البلاغه (نسخه مرحوم دشتی) /خطبه 105

حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

و ان الامر بالمعروف و النهی عن المنکر لخُلُقان من خُلُق الله سبحانه و انهما لا یقربان من اجل و لا ینقضان من رزق.

همانا امر به معروف و نهی از منکر دو صفت از اوصاف پروردگارند که نه اجل را نزدیک می کنند و نه روزی را کاهش می دهند.

نهج البلاغه (نسخه مرحوم دشتی) /خطبه 156

حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

لعن الله العامرین بالمعروف التارکین له، و الناهین عن المنکر العاملین به

نفرین بر آنان که امر به معروف می کنند و خود ترک می نمایند، و نهی از منکر می کنند و خود مرتکب آن می شوند.

نهج البلاغه (نسخه مرحوم دشتی) /خطبه 129

سوال:

در فتوای فقها می خوانیم : امر به معروف و نهی از منکر واجب است گرچه انسان به آنچه می گوید ، عمل نکند. ولی در آیات و روایات از کسانیکه به گفتار خود عمل نکنند انتقاد شدید شده . چرا؟

پاسخ:

انتقاد قرآن و روایات به کسانی است که به طور کلی میان گفتار و کردارشان تفاوت است. یعنی برنامه زندگی و رفتار آنان خلاف است ولی در جامعه قیافه مصلح و آمر به معروف دارند.  فتوای فقها این است که لازم نیست به تمام فرامین خدا عمل کنید تا واجد شرایط آمر به معروف باشید. این حقیقت را در حدیث زیر می خوانیم:

گروهی نزد پیامبر صلی الله علیه و آله آمدند و گفتند: تا ما به همه احکام عمل نکنیم، امر به معروف نمی کنیم.

حضرت فرمود: امر به معروف کنید ، گرچه به همه آنچه می گویید ، عمل نمی کنید و نهی از منکر کنید گرچه از همه منکرات دوری نمی کنید.

توجه داشته باشد  که پیامبر عزیز می فرمایند عمل کردن اجمالی کافی ست و انتقاد قرآن نسبت به کسانی است که به کلی اهل عمل نیستند. ( به نقل از کتاب امر به معروف و نهی از منکر / محسن قرائتی)

حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

و ما اعمال البر کلها  و الجهاد فی سبیل الله عند الامر بالمعروف و النهی عن المنکر الا کنفثة فی بحر لجی. و ان الامر بالمعروف و نهی عن المنکر لایقربان من اجل و لا ینقصان فی رزق و افضل من ذلک کله کلمة عدل عند امام جائر.

و تمام کارهای نیکو و جهاد در راه خدا، برابر  امر به معروف و نهی از منکر چونان قطره ای بر دریای مواج و پهناور است.*

و همانا امر به معروف و نهی از منکر نه اجلی را نزدیک می کنند و نه از مقدار روزی می کاهند و از همه ی اینها برتر سخن حق در پیش روی حاکمی ستمگر است.

نهج البلاغه (نسخه مرحوم دشتی) /حکمت 374

حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

 فمنه المنکر للمنکر بیده و لسانه و قلبه، فذلک المستکمل لخصال الخیر و منهم المنکر بقلبه و التارک بیده، فذلک متمسک بخصلتین من خصال الخیر و مضیع خصلة و منهم المنکر بقلبه و التارک بیده و لسانه. فذلک الذی ضیع اشرف الخصلتین من الثلاث و تمسک بواحدة و منهم تارک لانکار بلسانه و قلبه و یده فذلک میت الاحیاء.

گروهی منکر را با دست و زبان و قلب انکار می کنند، آنان تمامی خصلت های نیکو را در خود گرد آورده اند.

گروهی دیگر  منکر را با زبان و قلب انکار کرده اما دست به کاری نمی برند، پس چنین کسی دو خصلت از خصلت های نیکو را گرفته و دیگری را تباه کرده است.

و گروهی منکر را تنها با قلب انکار کرده و با دست و زبان اقدامی ندارند . پس دو خصلت را که شریف تر است تباه ساخته و تنها یک خصلت را به دست آورده اند.

و بعضی دیگر منکر را با زبان و قلب و دست رها ساخته اند، پس چنین کسی مرده ای میان زندگان است.

نهج البلاغه (نسخه مرحوم دشتی) /حکمت 374

حضرت علی علیه السلام به فرزندشان فرمودند:

وامر بالمعروف تکن اهله

امر به معروف کن تا اهل معروف باشی.

نهج البلاغه نامه 31

حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

فمن امر بالمعروف شد ظهور المومنین و من نهی عن المنکر ارغم انوف الفاسقین

پس هر کس به معروف امر کرد پشتوانه ی نیرومند مومنان است و آن کس که از زشتی ها نهی کرد بینی منافقان را به خاک مالید.

نهج البلاغه( نسخه مرحوم دشتی) / حکمت 31

امام علی علیه السلام فرمودند:

مَن ظَنَّ بِكَ‌ خَیرَاً فَصَدِق ظَنَّه.

کسی که به تو گمان نیکی برد، گمانش را (عملاً) تصدیق کن.

(نهج البلاغه نامه 31)

امام علی علیه السلام فرمودند:

اَلمُؤمِنُ بَشرُهُ فی وَجِهِهِ وَحُزنُهُ فی قَلبِهِ

شادی مومن در رخسار او و اندوهش در دل است.

(نهج البلاغه، کلمات قصار، شماره325)